Македонскиот извоз се соочува со критичен период, во кој не е сигурно дали бројките ќе пораснат или ќе продолжат да тонат како минатата година. Извозот во земјава дефинитивно се соочува со турбуленции предизвикани од падот во 2024 година и од скромниот раст во јануари 2025 година. Рано е да се каже дали јануарскиот раст е само кратка позитивна искра или нов тренд.
Се наметнува прашањето дали падот на извозот има длабока причина во глобалните економски тешкотии, пред сѐ, економската криза во Германија, или, пак, е резултат и на внатрешни проблеми во македонската економија? Ова дефинитивно ќе влијае врз економијата, чиј раст во голема мера се потпира на извозот.
Во 2024 година, македонскиот извоз бележи пад од 6,6 насто во однос на истиот период од претходната година. Изразено во евра, вкупната вредност на извозот на стоки од Македонија во периодот од јануари до декември 2024 година изнесуваше 7.781,2 милиони евра. Вредноста на увeзената стока во истиот период изнесува 11.062,4 милиони евра, што е за 0,8 насто помалку во споредба со истиот период од претходната година. Трговскиот дефицит изнесуваше 3.281,2 милиони евра.
Последните податоци од Државниот завод за статистика, што ги анализира порталот Пари, покажуваат дека вкупната вредност на извозот на стоки од Македонија во јануари 2025 година изнесува 578,9 милиони евра и бележи пораст од 5,1 насто во однос на истиот период од претходната година. Вредноста на увeзената стока во истиот период изнесува 849,1 милион евра, што е за 6,1 насто повеќе во споредба со истиот период од претходната година. Трговскиот дефицит во јануари изнесува 270,1 милион евра. Покриеноста на увозот со извоз изнесува 68,2 насто.
Индикативен показател за надворешните фактори на влијание врз македонскиот извоз е и падот на увозот, што е резултат на помалите нарачки на репроматеријали за фабриките во слободните економски зони. Овие индустриски капацитети генерираат извоз, но и увоз.
Во претходните 10 години, македонскиот извоз бележи раст во континуитет, со исклучок на 2024 и 2020 година. Во 2023 година имаше скромен раст од 0,2 насто, додека во 2022 година имаше значителен раст од дури 19,1 насто. Дури и во 2021 година, кога сѐ уште имаше пандемија, извозот имаше раст од дури 20,5 насто, споредено со 2020 година, кога извозот бележи намалување од 9,9 насто на годишно ниво поради карантинот што беше присутен во целиот свет.
Македонија најмногу тргува со Германија, Велика Британија, Грција, Бугарија и Кина.
Околу 40 насто од македонскиот извоз оди на германскиот пазар, при што најголем дел отпаѓа на автомобилски делови и текстил. Во македонските фабрики што работат извоз на автомобилски делови за Германија има вкупно 30.000 вработени. Ова ја прави германската економија клучен фактор за македонските економски текови. Но, поради кризата во Германија, извозот на текстил во 2024 година е намален за 23 насто, а бројот на вработени во текстилниот сектор е намален за 14 насто.
Германскиот бруто-домашен производ две години по ред благо се намалува, со што земјата влегува во најдолгата рецесија по повеќе од две децении. По намалувањето од 0,1 насто во последниот квартал од минатата година, економијата ќе влезе во техничка рецесија, дефинирана како два последователни квартали на контракција, ако се намали во првиот квартал од 2025 година.
Германскиот извоз повеќе не расте. Производството на автомобили е речиси 30 насто под својот врв во 2016 година. Прогнозите на индустријалците се дека најголемата европска економија ќе се намали за 0,1 насто.
Економската сила на Германија во голема мера зависи од индустријата, која е одговорна за приближно една четвртина од БДП. По две години рецесија, Федерацијата на германската индустрија (БДИ) пресмета дека производството сега е далеку пониско отколку пред пет години. Помалку се произведува и гради во Германија, но и помалку се купува и троши. Комбинација на фактори, како што се зголемувањето на цените на енергијата по војната во Украина, инфлацијата, конкуренцијата од Кина и лошата инфраструктура, силно ги погодуваат германските фирми. Промените во политиката, пак, како што се укинувањето на субвенциите за топлински пумпи и за електрични автомобили, ја направија ситуацијата уште потешка.
Директорката на Германската стопанска комора (АХК) во земјава, Антје Ванделт, во декември лани им порача на македонските компании дека сегашната криза во Германија може да биде и шанса за нив: „Германските производни компании се во потрага по нови пазари, кои се блиску и имаат долгорочно искуство во производство, нудат европски стандарди и европски квалитет, а тоа е одлична шанса за вашата земја“.
Целата објава на следниот линк: https://pari.com.mk/dali-